Żyzna gleba to taka, która potrafi utrzymać rośliny w dobrej kondycji i dać im wszystko, czego potrzebują do wzrostu. O jakości gleby decydują m.in. zawartość próchnicy, odpowiedni odczyn, obecność składników mineralnych oraz właściwa struktura. Gdy te elementy są na odpowiednim poziomie, plony są obfite, a rośliny zdrowe.
Spis treści
Co to znaczy, że gleba jest żyzna?
Aby zachować równowagę w przyrodzie, należy dbać o zrównoważone gospodarowanie jej zasobami, w tym odpowiednie gospodarowanie glebami. Do największych zagrożeń dla żyzności gleby można zaliczyć:
zakwaszenie gleby;
zanieczyszczenie gleby m.in. metalami ciężkimi;
erozję gleby.
Czym właściwie jest żyzność gleby? To zdolność do zaspokojenia potrzeb życiowych roślin, które w niej rosną. Dzięki temu mogą one prawidłowo wzrastać, rozwijać się i obficie plonować. Obecnie można zaobserwować znaczący spadek żyzności gleby. Wiąże się to z tym, że człowiek zaczął poszukiwać sposobów na to, by poprawić jej parametry.
Na żyzność gleby bezpośredni wpływ ma:
to, w jaki sposób uprawia się rolę;
nawożenie (rodzaj i sposób);
płodozmian i następowanie roślin po sobie na polu;
odpowiednia zawartość substancji organicznej.
Głównym parametrem, który określa żyzność gleby, jest zawartość próchnicy glebowej, nazywanej humusem. Najczęściej stanowi ona ok. 70-80 proc. całej substancji zawartej w glebie. Gleby w Polsce mają zawartość próchnicy na poziomie od 0,6 do 6 proc., choć szacuje się, że większość z nich zawiera mniej niż 2 proc. Największa ilość próchnicy znajduje się w takich glebach jak: czarnoziemy, czarne ziemie, mady i rędziny. Najmniej z kolei zawierają brunatne i bielicowe.
Próchnica pełni bardzo istotną funkcję. Dzięki niej zwiększa się zdolność gleby do zatrzymywania wody, a co za tym idzie – ma też większe możliwości magazynowania składników odżywczych. Próchnica w glebie sprzyja także jej lepszemu napowietrzaniu i poprawia florę bakteryjną.
Jakie są sposoby na poprawę jakości gleby?
Do głównych sposobów, które poprawiają jakość gleby, można zaliczyć:
umiejętne stosowanie naturalnych i organicznych nawozów;
stosowanie płodozmianu i odpowiedniego następstwa roślin po sobie;
działania mające na celu doprowadzić odczyn gleby do optymalnego poziomu – np. zabieg wapnowania; wzbogacanie gleby w naturalny sposób.
Stosowanie naturalnych i organicznych nawozów
Naturalne i organiczne nawozy są nieocenionym źródłem substancji organicznej, a także wzbogacają glebę w składniki odżywcze. Stosowanie na polu obornika w znaczący sposób poprawia jakość gleby. Przykładowo, nawiezienie pola 10 tonami obornika i jego późniejszy rozkład, dostarczy glebie:
ok. 50 kg azotu;
ok. 10 kg fosforu;
ok. 60 kg potasu;
ok. 30 kg wapna;
ok. 10 kg magnezu.
Odtworzeniu substancji organicznej w glebie sprzyja też zabieg przeorywania słomy. Jest ona doskonałym źródłem węgla. Ze względu na nierównowagę węgla w stosunku do azotu w słomie oraz ryzyko wykorzystywania przez organizmy glebowe azotu z gleby przy rozkładzie słomy konieczne jest podczas zabiegu dodanie azotu np. w postaci mocznika.
Płodozmian i odpowiednie następstwo roślin
Uprawianie w tym samym miejscu jednej rośliny przez kilka lat z rzędu powoduje wyjałowienie gleby, jej erozję, zakwaszenie i zubożenie biologiczne. Dlatego niezwykle ważne jest stosowanie płodozmianu i robienie tego w prawidłowy sposób. Dzięki temu próchnica w glebie będzie utrzymywać się na stałym poziomie. W dobrym płodozmianie występuje duża bioróżnorodność gatunków roślin uprawianych po sobie. Na glebach lekkich powinno uprawiać się minimum 3 różne gatunki, a na ciężkich 4-5 gatunków roślin.
Rośliny w takim płodozmianie można podzielić na trzy grupy:
rośliny, które wzbogacają glebę, np.:
pastewne wieloletnie;
strączkowe;
międzyplony na zielony nawóz;
rośliny okopowe, zubożające glebę:
warzywa korzeniowe;
kukurydza;
rośliny neutralne:
zboża;
rośliny oleiste.
Bardzo ważne dla żyzności gleby są tzw. międzyplony. Dzięki nim zwiększa się zawartość próchnicy w glebie, a także jej aktywność biologiczna. Dobre efekty daje przyoranie międzyplonów w okresie wiosennym – rośliny przez zimę będą rosły w glebie, co uchroni ją przed utratą azotu oraz procesem erozji.
Przywrócenie optymalnego pH gleby przez zabieg wapnowania
Zakwaszone gleby nie sprzyjają wzrostowi roślin. Tylko niektóre gatunki radzą sobie w takich warunkach. Zbyt kwaśny odczyn powoduje także, że rośliny nie są w stanie przyjmować z niej składników odżywczych, a co za tym idzie – nie mogą prawidłowo rosnąć. Dlatego nieodzownym zabiegiem rolniczym w takich sytuacjach jest wapnowanie gleby. Należy pamiętać, że proces wapnowania jest procesem wieloletnim, a nie jednorazowym. Dzięki niemu można przywrócić jej prawidłowe pH i odzyskanie przez rośliny zdolności do przyswajania składników pokarmowych z gleby.
Dawkowanie wapna dobiera się do rodzaju gleby i wymagań roślin, które mają rosnąć na danym terenie. Najlepszym czasem na zabieg wapnowania jest jesień lub wiosna. Na jesieni można wapnować glebę po zebraniu plonów. Natomiast w okresie wiosennym trzeba wapnować glebę minimum na miesiąc przed planowanym siewem lub sadzeniem roślin. Można to zrobić również pogłównie stosując wapno granulowane zarówno Polcalc III Generacji®, jak i Polcalc Magnez Plus.
Jak poprawić żyzność gleby i zmienić jej pH?
Poprawa żyzności gleby to proces wieloetapowy. Oprócz stosowania nawozów naturalnych i płodozmianu warto zadbać o prawidłowy odczyn. W praktyce oznacza to, że jeśli gleba jest zbyt kwaśna, konieczne jest jej odkwaszenie. Wiele osób pyta, jak odkwasić ziemię i jak podnieść pH gleby? Najczęściej stosuje się do tego zabieg wapnowania. Dzięki wapnowaniu można nie tylko zwiększyć pH gleby, ale także poprawić jej strukturę, aktywność biologiczną i dostępność składników odżywczych dla roślin.
Warto pamiętać, że zmiana pH gleby powinna odbywać się stopniowo, a dawkowanie wapna musi być dostosowane do rodzaju gleby.
Naturalne sposoby wzbogacania gleby
Do naturalnych sposobów wzbogacania gleby można zaliczyć:
dodawanie do gleby preparatów wzbogacających ją w mikroflorę bakteryjną;
stosowanie kwasów humusowych, które są składnikiem próchnicy glebowej;
działania mające na celu zmniejszenie powierzchni użytków rolnych;
stosowanie na polu obornika i gnojowicy;
stosowanie nawozów zielonych w przedplonie i poplonie;
wzbogacanie gleby kompostem.
FAQ
Jak poprawić żyzność gleby?
Najlepsze efekty daje łączenie kilku metod, tj. stosowanie nawozów naturalnych, kompostu, płodozmianu oraz zabiegów regulujących pH gleby, np. wapnowania.
Jak podnieść pH gleby?
Najczęściej wykonuje się wapnowanie, czyli stosowanie wapna nawozowego w odpowiednich dawkach. To pozwala podnieść pH i stworzyć lepsze warunki dla wzrostu roślin.
Jak zwiększyć pH gleby w ogrodzie?
W przydomowych ogrodach można stosować granulowane wapno nawozowe, które łatwo rozsypać i wymieszać z glebą. To szybki sposób na poprawę warunków dla warzyw i owoców.
Jak zmienić pH gleby w sposób naturalny?
Poza wapnowaniem można stosować kompost, obornik czy nawozy zielone, które wspierają mikroflorę i stabilizują odczyn gleby.
Jak odkwasić ziemię krok po kroku?
Najpierw należy zbadać pH gleby. Jeśli jest zbyt kwaśne, wybiera się odpowiedni rodzaj wapna nawozowego i aplikuje go jesienią lub wiosną. Zabieg powtarza się cyklicznie, aby utrzymać stabilne pH.
Autor wpisu
Polcalc to uznana i solidna marka nawozów wapniowych. Od 2009 roku wspieramy rolników w osiąganiu lepszych plonów, oferując innowacyjne produkty i dzieląc się wiedzą opartą na doświadczeniu w terenie. Nasze rozwiązania łączą najwyższą skuteczność z nowoczesną technologią, tym samym pomagamy dbać o żyzność gleby i opłacalność upraw.
