Uprawa ogórków – jak zapewnić wysokie plony w gruncie i pod osłonami?

Opublikowano: 2026-01-28 / Data ostatniej aktualizacji: 2026-01-28

Uprawa ogórków to proces wymagający dobrego przygotowania stanowiska, właściwego terminu siewu oraz przemyślanej strategii nawożenia i ochrony roślin. Nawet niewielkie błędy agrotechniczne mogą znacząco wpłynąć na wielkość i jakość plonu, zarówno w gruncie, jak i pod osłonami.

Uprawa ogórków – specyfika rośliny i wymagania

Ogórek (Cucumis sativus L.) jest jednoroczną rośliną warzywną z rodziny dyniowatych. Wywodzi się z północno-zachodnich Indii, gdzie był znany i uprawiany już około 4 000 lat temu (Czapski, 2003). Na ziemiach polskich najstarsze pozostałości tych roślin, nasiona, pochodzą z VIII wieku i zostały odkryte w rejonie Poznania oraz Gniezna.

Ze względu na swoje pochodzenie ogórek jest typową rośliną ciepłolubną. Najwyższe wymagania termiczne ma w okresie wschodów. Jednocześnie charakteryzuje się krótkim okresem wegetacji, a jego szybkie tempo wzrostu sprawia, że ma wysokie potrzeby pokarmowe i jest bardzo wrażliwy na błędy agrotechniczne.

Uprawa ogórków może być prowadzona zarówno w szklarniach i tunelach foliowych, jak również bezpośrednio w gruncie.

Uprawa ogórków w szklarni

Uprawa ogórków w szklarni umożliwia produkcję warzyw niemal przez cały rok, ponieważ warunki klimatyczne wewnątrz obiektów mogą być stale kontrolowane. Jednak ze względu na wysokie koszty energii uprawa ta prowadzona jest najczęściej w dwóch cyklach w ciągu roku. Jej istotną zaletą jest bardzo wysokie plonowanie ogórków oraz możliwość uzyskiwania świeżych warzyw poza sezonem, co pozwala na ich dostarczanie na rynek w okresach ich największego zapotrzebowania i najwyższych cen rynkowych.

Uprawa polowa ogórków

Z kolei w uprawie polowej ogórki wysiewa się zazwyczaj w terminie od  15 do 20 maja, gdy minie ryzyko przymrozków i gleba osiągnie odpowiednią temperaturę przekraczającą 12°C. Ten sposób uprawy jest prostszy i tańszy, niż np. uprawa w szklarni, jednak w znacznie większym stopniu niesie ryzyko strat związanych z warunkami pogodowymi. Zbiór ogórków gruntowych rozpoczyna się po około dwóch miesiącach od siewu roślin.

Przygotowanie gleby pod uprawę ogórków

Ze względu na szybkie tempo wzrostu oraz wysokie potrzeby pokarmowe prawidłowe przygotowanie gleby pod uprawę ogórków ma istotne odzwierciedlenie w przyszłych plonach.

Uprawa ogórków w polu wymaga gleb żyznych, zasobnych w próchnicę o uregulowanych stosunkach wodnych. Za najlepsze do uprawy polowej uważa się gleby lessowe, piaszczysto-gliniaste, czarne ziemie, czarnoziemy oraz mady (Stępowska i in., 2023).

Przed siewem lub sadzeniem ogórków powinno się odpowiednio wcześniej wykonać analizę gleby. Pozwala ona określić pH oraz zasobność stanowiska w pierwiastki, co umożliwia właściwe dobranie dawek poszczególnych składników pokarmowych.

Jaka gleba pod uprawę ogórków?

Ogórek wymaga gleb o uregulowanym odczynie. Optymalny odczyn gleby pod uprawę mieści się w zakresie od 6,5 do 7,0. Jeżeli gleba ma niższe pH, konieczne jest jej wcześniejsze wapnowanie, najlepiej pod roślinę przedplonową. W takim przypadku warto stosować wapno węglanowe, np. Polcalc III Generacji®. Wapnowanie pod ogórki wykonuje się zazwyczaj jesienią, co daje czas na ustabilizowanie odczynu gleby. Dodatkowo, zabieg ten poprawia strukturę podłoża i dostępność składników pokarmowych. Jednak należy pamiętać, aby nie łączyć go w tym samym roku z nawożeniem obornikiem.

Zobacz także: Wapnowanie ogórków – jak przygotować glebę pod zdrową i obfitą uprawę gruntową?

Jesienią wykonuje się głęboką orkę przedzimową. Pole pozostawia się w ostrej skibie na zimę. Co kilka lat zaleca się zastosowanie głębosza w celu zapobiegania wystąpieniu podeszwy płużnej, która ogranicza podsiąkanie wody i rozwój korzeni.

Wiosenne przygotowanie gleby pod uprawę ogórków powinno być możliwie jak najbardziej uproszczone i dostosowane do typu gleby. Na glebach lekkich stosuje się bronowanie w celu rozbicia skib, a następnie wałowanie, w celu ograniczenia strat wody przez parowanie. Na glebach ciężkich i nadmiernie wilgotnych wskazane jest użycie kultywatora, który poprawia napowietrzenie i przyspiesza ogrzewanie gleby. Liczbę zabiegów należy ograniczać do minimum, najlepiej wykorzystując agregaty uprawowe, aby zapobiec nadmiernemu zagęszczeniu gleby w miejscu przejazdów ciągnikiem.

Stanowisko i płodozmian w uprawie ogórków

Ogórki najlepiej uprawiać po zbożach. Dobrym przedplonem dla uprawy ogórków są również buraki ćwikłowe, groch, pomidor, por, rzodkiew, rzodkiewka oraz warzywa kapustne.

Za nieodpowiednie przedplony dla ogórka uznaje się inne warzywa należące do rodziny dyniowatych, takie jak cukinia, dynia czy kawon. Ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia nicieni ogórek nie powinien być uprawiany po burakach cukrowych, cebuli, cykorii, fasoli, marchwi czy ziemniakach i sałacie.

Uprawa ogórków po sobie lub w krótkim zmianowaniu sprzyja nagromadzeniu patogenów glebowych i szkodników, co skutkuje osłabieniem roślin i obniżeniem ich plonowania. Ostrożność należy zachować także przy uprawie po kukurydzy, zwłaszcza gdy istnieje ryzyko uszkodzeń roślin przez pozostałości herbicydów.

W uprawie pod osłonami i w szklarniach ogórki mogą być uprawiane zarówno w glebie tuneli, jak i w systemach bezglebowych, np. na podłożach kokosowych lub wełnie mineralnej, co pozwala uniezależnić produkcję od płodozmianu.

Termin siewu i sadzenia ogórków – grunt i osłony

Ogórki mogą być uprawiane zarówno z siewu, jak i z rozsady, przy czym produkcja z rozsady jest najczęściej stosowana w celu uzyskania przyspieszonego zbioru. Ogórek, jako warzywo ciepłolubne, powinien być wysiewany dopiero wtedy, gdy gleba osiągnie odpowiednią temperaturę, co warunkuje szybkie i wyrównane wschody.

Temperatura wierzchniej warstwy gleby nie powinna być niższa niż 12°C. Zbyt wczesny siew, w niedostatecznie ogrzaną glebę, zwiększa ryzyko porażenia uprawy przez choroby oraz gnicie w okresie wydłużonych wschodów, a długotrwałe utrzymywanie się temperatury na poziomie 4-6°C może prowadzić do uszkodzeń roślin.

W uprawie polowej siew ogórków przeprowadza się zazwyczaj od  15 maja. Sadzenie rozsady, w porównaniu z siewem, może być wykonane nawet o około miesiąc później, a w połączeniu ze stosowaniem osłon pozwala na przyspieszenie plonowania nawet o trzy tygodnie. Dodatkową zaletą tej metody jest ograniczenie konkurencji ze strony chwastów oraz zmniejszenie strat powodowanych przez niektóre szkodniki.

Uprawa ogórków gruntowych – najważniejsze zasady

Uprawa ogórków gruntowych stanowi najtańszą formę produkcji tej rośliny, jednak wymaga właściwej agrotechniki, która pozwala uzyskać wyrównany plon wysokiej jakości.

Jak siać ogórki i jakich błędów unikać?

W uprawie polowej nasiona wysiewa się w rzędach w rozstawie 120-150 cm lub w systemie pasowo-rzędowym, gdzie odległość między rzędami w pasie wynosi około 60 cm. Nasiona umieszcza się na głębokości od 1,5 do 3 cm, co 5-10 cm w rzędzie (Adamicki i Nawrocka, 2014).

Jednym z najczęstszych błędów w uprawie ogórków w polu jest zbyt wczesny siew w nieogrzaną glebę i przy utrzymujących się chłodach. Prowadzi to do opóźnionych i nierównomiernych wschodów oraz zwiększa ryzyko porażenia siewek przez choroby. Termin siewu powinien być dobrany tak, aby wschody nastąpiły po ustąpieniu zagrożenia przymrozkami.

Częstym problemem jest także niewłaściwy wybór stanowiska. Ogórki wymagają ciepłego, dobrze nasłonecznionego miejsca, osłoniętego od wiatru, z dostępem do światła przez co najmniej 6-8 godzin w ciągu dnia. Uprawa ogórków w cieniu skutkuje słabym wzrostem roślin oraz obniżeniem plonu i jakości owoców.

Błędem agrotechnicznym jest również nadmierne zagęszczenie roślin. Zbyt małe odstępy powodują silną konkurencję o wodę, składniki pokarmowe i światło, a ograniczona cyrkulacja powietrza sprzyja rozwojowi chorób.

Istotnym zaniedbaniem jest także brak uregulowanego odczynu gleby. Ogórki źle reagują na zbyt kwaśne podłoże, co ogranicza pobieranie składników pokarmowych i osłabia rośliny już od wczesnych faz rozwoju.

Uprawa ogórków pod osłonami – folia, tunel i szklarnia

Osłony modyfikują mikroklimat, podnoszą temperaturę powietrza i gleby oraz ograniczają wpływ niekorzystnych warunków atmosferycznych. Sprzyja to szybkiemu wzrostowi i wczesnemu kwitnieniu roślin, ale jednocześnie wymaga stałej kontroli mikroklimatu oraz systematycznego monitorowania występowania chorób i szkodników.

Najprostszą formą ochrony jest uprawa ogórków pod folią perforowaną, stosowaną bezpośrednio na rośliny lub w formie niskich tuneli. Rozwiązanie to pozwala zabezpieczyć rośliny przed przymrozkami. Folie zdejmuje się pod koniec maja lub na początku czerwca, a następnie rośliny uprawia się w gruncie.

Z kolei uprawa ogórków w tunelu nieogrzewanym umożliwia znacznie lepszą stabilizację warunków niż niskie osłony. Tunel chroni rośliny przed wiatrem i opadami oraz pozwala na wcześniejsze sadzenie i dłuższe plonowanie.

Najbardziej zaawansowaną technologicznie oraz wymagającą największych nakładów formą produkcji jest uprawa ogórków w szklarni. Uprawa ogórków szklarniowych umożliwia osiągnięcie przez rośliny najwyższego potencjału plonowania oraz uzyskanie warzyw poza sezonem, gdy osiągają najwyższe ceny.

Pod osłonami następuje wyraźna intensyfikacja nawożenia i nawadniania. Z jednej strony intensywnie rosnące ogórki mają wysokie zapotrzebowanie na wodę i składniki pokarmowe. Z drugiej strony w szklarniach ogórki mogą być uprawiane w systemach bezglebowych na podłożach inertnych, które wymagają systematycznego dostarczania roślinom składników pokarmowych oraz wody (Anyszka i in., 2016).

Nawożenie ogórków – zasady ogólne

Nawożenie ogórków szklarniowych

Nawożenie ogórków szklarniowych odbywa się za pomocą pożywki dostarczanej roślinom wraz z wodą przy użyciu systemów nawadniających. Skład pożywki powinien być odpowiednio dostosowany w oparciu o analizę wody używanej do przygotowania roztworu oraz dobrany zarówno do fazy rozwojowej roślin, jak i wymagań konkretnej odmiany.

Nawożenie ogórków pod osłonami

Nawożenie ogórków pod osłonami, w tunelach w glebie część nawozów stosuje się doglebowo jeszcze przed sadzeniem rozsady. Natomiast w trakcie wegetacji, w zależności od potrzeb, za pomocą linii kroplujących podawana jest czysta woda lub pożywka.

Nawożenie ogórków gruntowych

Nawożenie ogórków gruntowych powinno być poprzedzone analizą chemiczną gleby wykonaną przed założeniem uprawy. Taka analiza pozwala dobrać dawki nawozów adekwatnie do potrzeb pokarmowych roślin.

Przyjmuje się, że przy plonie na poziomie około 30 t z hektara ogórki pobierają: 80 kg K₂O, 50 kg N, 40 kg P₂O₅, oraz 30 kg CaO (Stępowska i in., 2023). Optymalna zawartość składników pokarmowych w 1 dm³ gleby dla uprawy polowej ogórka powinna wynosić 160-220 mg  K, 80-120 mg N, 70-120 mg Mg 60-80 mg P oraz 1500-2000 mg Ca.

W uprawie polowej najczęściej spotykanym błędem w nawożeniu ogórków jest nadmierne nawożenie azotem. Prowadzi ono do bujnego wzrostu części nadziemnej, tworzenia dużych, intensywnie zielonych liści i licznych pędów, przy jednoczesnym pogorszeniu jakości owoców. Owoce szybko grubieją, a po zakwaszeniu wykazują skłonność do pęknięć i są mniej trwałe.

Niedobory mikroelementów w uprawach ogórków gruntowych pojawiają się raczej sporadycznie i najczęściej są efektem uszkodzenia systemu korzeniowego lub nieprawidłowego odczynu gleby, który ogranicza ich dostępność dla roślin.

Choroby ogórków – najczęstsze zagrożenia w gruncie i pod osłonami

Podstawą zapobiegania chorobom ogórków, zarówno w uprawach szklarniowych, jak i gruntowych, jest stosowanie odpowiednich praktyk agrotechnicznych oraz utrzymanie wysokiego poziomu higieny produkcji.

W uprawach szklarniowych duże znaczenie ma zapewnienie stabilnych i optymalnych warunków klimatycznych, w tym utrzymanie właściwej temperatury podłoża oraz ograniczenie nadmiernej wilgotności powietrza w sąsiedztwie roślin, co zmniejsza presję chorób grzybowych. Istotne jest także rozpoczęcie uprawy w zdezynfekowanej szklarni oraz zastosowanie sterylnego podłoża, a w trakcie produkcji konsekwentne przestrzeganie zasad higieny.

W uprawie ogórka gruntowego zapobieganie chorobom opiera się na prawidłowych zabiegach agrotechnicznych, takich jak:

• dokładne usuwanie roślin przedplonowych,
• przyorywanie resztek pożniwnych w celu ograniczenia źródeł infekcji,
• stosowanie właściwego płodozmianu,
• terminowe wykonywanie uprawek mechanicznych
• utrzymanie odpowiedniego pH gleby.

Dostępne na rynku odmiany różnią się poziomem odporności na poszczególne choroby ogórków. Istotnym elementem integrowanej ochrony roślin jest właściwy dobór odmian w zależności od technologii uprawy i możliwie największym zakresie odporności. W uprawach pod osłonami należy wybierać odmiany odporne m.in. na mączniaka prawdziwego i rzekomego, korynesporiozę dyniowatych, parcha dyniowatych oraz wirusa zielonej mozaiki ogórka.

FAQ

Bibliografia:

Adamicki F., Nawrocka B. (red.) (2014). Metodyka integrowanej ochrony ogórka gruntowego. Integrowana produkcja urzędowo kontrolowana. Opracowanie zbiorowe, Warszawa.

Anyszka Z., Babik J., Rogowska M., Ślusarski C., Wrodak R. (2016). Metodyka integrowanej ochrony ogórka pod osłonami (materiały dla doradców). Instytut Ogrodnictwa Państwowy Instytut Badawczy, Skierniewice.

Czapski, J. (2003). Regionalne produkty z owoców i warzyw w Polsce i na świecie-charakterystyka i technologia. Żywność Nauka Technologia Jakość. Suplement, 10(3), 41-49.

Stępowska A. (red.). (2024). Metodyka integrowanej produkcji ogórka polowego. Integrowana produkcja urzędowo kontrolowana. Opracowanie zbiorowe. Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa.