Opublikowano: 2023-11-07 /
Data ostatniej aktualizacji: 2025-07-16
Pogłówne wapnowanie to skuteczna metoda przeciwdziałania zakwaszeniu gleby, które wciąż dotyczy milionów hektarów użytków rolnych w Polsce. Regularne stosowanie wapna, także w formie pogłównej, przynosi realne korzyści dla plonów, jakości gleby i opłacalności produkcji rolniczej.
Spis treści
Znaczenie rolnictwa i wpływ zakwaszenia gleb na gospodarkę
Rolnictwo jest ważnym działem gospodarki narodowej, który wytwarza około 2,2 proc. polskiego PKB, tj. 58 356 mln zł (Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2022). Kwota ta mogłaby być znacząco większa, gdyby poprawić odczyn polskich gleb – obecnie aż 9,4 mln ha użytków rolnych wymaga wapnowania. Szacuje się, że z powodu zakwaszenia gleby polskie gospodarstwa rodzinne tracą co roku od 2 do 4 mld zł. Dotyczy to jedynie strat związanych z niższą efektywnością wykorzystania składników pokarmowych NPK przez rośliny (Ryc. 1).
Zakwaszenie gleb a spadki plonów i zagrożenia środowiskowe
Powyższe szacunki nie uwzględniają strat spowodowanych niższym plonowaniem roślin uprawnych, które w większości wymagają gleb lekko kwaśnych. Nieodpowiedni odczyn gleby prowadzi do obniżenia plonu – jego poziom zależy od gatunku rośliny oraz od pH gleby i może wynosić od 5 do nawet 100 proc. plonu względnego (Hałubowicz-Kliza 2006, Pietr i Krysztoforski 2022).
Niewykorzystane przez rośliny makropierwiastki nawozowe ulegają wypłukaniu lub zmyciu z powierzchni gleby przez opady atmosferyczne i przedostają się do wód gruntowych, a następnie do rzek, jezior i mórz, powodując ich eutrofizację (Pietr i Krysztoforski 2022).
Znaczenie systematycznego wapnowania
Aby zapobiec tym niekorzystnym zjawiskom, należy zadbać o prawidłowy odczyn gleb uprawnych poprzez ich systematyczne wapnowanie. Jak podają Pietr i Krysztoforski (2022), powszechnie stosowany model wapnowania gleb raz na 3–4 lata powoduje sinusoidalne wahania pH, prowadzące do biologicznych, chemicznych i fizycznych zaburzeń w funkcjonowaniu gleby.
Utrzymanie pH gleby na stałym poziomie, minimum 6,0, zapewnia efektywne wykorzystanie składników mineralnych, prawidłowy rozwój systemu korzeniowego (co zapobiega uwalnianiu toksycznych jonów glinu do gleby), a także wspiera rozwój mikroorganizmów glebowych. Te ostatnie wpływają m.in. na wzrost zawartości próchnicy w glebie, która z kolei umożliwia gromadzenie wody opadowej wykorzystywanej przez rośliny w okresie suszy.
Zalecenia IUNG-PIB: dzielenie dawek i sukcesywne stosowanie
„Zalecenia agrotechniczne (IUNG-PIB) zmierzają do tego, aby dawkę wapna podzielić i aplikować sukcesywnie przy okazji kolejnych zabiegów agrotechnicznych i w kolejnych sezonach” (Pietr i Krysztoforski 2022).
Praktyczne rozwiązania: wapna granulowane Polcalc
W celu realizacji opisanej strategii wapnowania należy stosować wapna granulowane Polcalc III GENERACJI® lub POLCALC Magnez PLUS – granulowane wapno magnezowe (w przypadku stwierdzenia niskiej zawartości magnezu w glebie). Oba produkty można stosować przedsiewnie i pogłównie w dawkach 400–1000 kg∙ha⁻¹.
Badania wykonane w 2016 roku wykazały istotny wpływ pogłównego stosowania wapna granulowanego na plon pszenicy, rzepaku, kukurydzy i buraków cukrowych.
Terminy stosowania wapna w wybranych uprawach
Optymalne terminy stosowania wapna granulowanego produkowanego przez firmę Polcalc przedstawiono na rycinach:
Nasze nawozy zawierają wapń oraz magnez w formie węglanowej, całkowicie bezpiecznej dla roślin. Można je stosować pogłównie nawet na wilgotne rośliny. Stosując pogłównie Polcalc III GENERACJI® lub POLCALC Magnez PLUS należy pamiętać o zachowaniu trzech tygodni przerwy pomiędzy aplikacją tych nawozów a stosowaniem nawozów zawierających fosfor oraz azot w formie amonowej.
Skontaktuj się z nami
Szczegółowych informacji dotyczących naszych produktów nawozowych oraz ich korzystnego wpływu na właściwości gleby uzyskają Państwo telefonując na infolinię: 880-880-801. Zachęcamy również do kontaktu z naszymi przedstawicielami handlowymi oraz dystrybutorami, których aktualny wykaz znajduje się na stronie: polcalc.pl.
Rycina 1. Relatywne pobranie NPK w zależności od odczynu gleby (za Pietr i Krysztoforski 2022).Rycina 2. Terminy pogłównego stosowania wapna granulowanego w uprawie pszenicy ozimej.Rycina 3. Terminy pogłównego stosowania wapna granulowanego w uprawie rzepaku ozimego.Rycina 4. Terminy pogłównego stosowania wapna granulowanego w uprawie kukurydzyRycina 5. Terminy pogłównego stosowania wapna granulowanego w uprawie buraka cukrowego.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego warto dbać o odczyn gleby?
Odpowiedni odczyn gleby (min. pH 6,0) zapewnia lepsze wykorzystanie nawozów, rozwój korzeni i mikroorganizmów, co przekłada się na wyższe plony.
Ile gleb w Polsce wymaga wapnowania?
Szacuje się, że wapnowania potrzebuje aż 9,4 mln ha użytków rolnych.
Jakie są skutki zakwaszenia?
Niższe plony, gorsze wykorzystanie NPK, straty rzędu 2–4 mld zł rocznie oraz degradacja środowiska (eutrofizacja wód).
Czy wystarczy wapnować raz na kilka lat?
Nie. Lepsze efekty daje dzielenie dawek i regularne stosowanie wapna w mniejszych ilościach.
Jakie wapno wybrać?
Rekomendowane są wapna granulowane Polcalc III GENERACJI® i POLCALC Magnez PLUS – bezpieczne, skuteczne, do stosowania przedsiewnie i pogłównie.
Czy można stosować wapno na wilgotne rośliny?
Tak, produkty Polcalc są bezpieczne nawet przy pogłównym stosowaniu na wilgotne rośliny.
Autor wpisu
Polcalc to uznana i solidna marka nawozów wapniowych. Od 2009 roku wspieramy rolników w osiąganiu lepszych plonów, oferując innowacyjne produkty i dzieląc się wiedzą opartą na doświadczeniu w terenie. Nasze rozwiązania łączą najwyższą skuteczność z nowoczesną technologią, tym samym pomagamy dbać o żyzność gleby i opłacalność upraw.
