Kreda pastewna – właściwości, zastosowanie i wpływ na zdrowie zwierząt gospodarskich

W dobie intensywnej produkcji zwierzęcej odpowiednia suplementacja składników mineralnych, w tym wapnia stała się niezbędna. Wapń wspiera m.in. rozwój kości, prawidłowe funkcjonowanie mięśni oraz przewodnictwo nerwowe. Niedobór wapnia może prowadzić do zaburzeń metabolicznych i obniżenia wydajności produkcyjnej. Dlatego w diecie zwierząt gospodarskich nie może zabraknąć tego ważnego pierwiastka. Kreda pastewna, jako naturalne źródło łatwo przyswajalnego wapnia, odgrywa ważną rolę w bilansowaniu dawek pokarmowych. Co warto wiedzieć o kredzie pastewnej i jak skutecznie ją suplementować?

Dlaczego wapń jest tak ważny w żywieniu zwierząt?

Wapń jest jednym z podstawowych składników mineralnych organizmu zwierzęcego. Jest niezbędny do utrzymania prawidłowej budowy i funkcjonowania tkanek. Odpowiada za wzrost i wytrzymałość układu szkieletowego, uczestniczy w regulacji kurczliwości mięśni, bierze czynny udział w procesie krzepnięcia krwi, warunkuje przepuszczalność błon komórkowych oraz umożliwia prawidłowe przewodnictwo nerwowe. Wapń dla zwierząt to pierwiastek o wszechstronnym znaczeniu, którego odpowiednia ilość w diecie jest niezbędna dla utrzymania homeostazy organizmu oraz uzyskania wysokiej wydajności zwierząt gospodarskich.

Zdecydowana większość wapnia deponowana jest w kościach i zębach, gdzie warunkuje ich wytrzymałość. Równie istotne jest jego działanie w tkankach miękkich i płynach ustrojowych, gdzie wspomaga najważniejsze procesy metaboliczne. Niedobór wapnia prowadzi do poważnych zaburzeń. U młodych zwierząt objawia się m.in. krzywicą i spowolnionym przyrostem masy ciała. U dorosłych skutkuje spadkiem wydajności mlecznej, stanami zapalnymi gruczołu mlekowego, ketozą, zwiększeniu częstotliwości występowania chorób układu ruchu oraz znacznym obniżeniem odporności (Lutnicki i in., 2015).

Biorąc pod uwagę znaczenie wapnia dla prawidłowego funkcjonowania organizmu i wysokiej wydajności, jego suplementacja w żywieniu zwierząt jest konieczna.

Jak skutecznie suplementować wapń dla zwierząt?

Suplementacja wapnia powinna odbywać się w sposób uwzględniający potrzeby zwierząt, tj. wynikających z ich wieku oraz poziomu produkcyjności. Doskonałym źródłem wapnia jest wapno pastewne, znane również jako kreda pastewna.

Czym jest kreda pastewna i jak powstaje?

Kreda pastewna to naturalny węglan wapnia (CaCO₃), pozyskiwany z drobno zmielonej skały wapiennej. Stanowi cenne źródło wapnia w żywieniu zwierząt gospodarskich, wspierając prawidłowy rozwój i funkcjonowanie organizmu. Surowiec ten pochodzi z wysokiej jakości złóż wapiennych, które po wydobyciu są starannie oczyszczane z zanieczyszczeń, a następnie mielone na drobny, łatwo przyswajalny proszek. W przeciwieństwie do kredy nawozowej, kreda pastewna podlega surowszym obostrzeniom, które warunkują m. in. jej większą czystość oraz zawartość wapnia.

Wapno pastewne musi spełniać określone, rygorystyczne normy. Węglan wapnia przeznaczony do pasz powinien być wolny od obcych zanieczyszczeń, takich jak szkło, drewno, węgiel czy metal. W ramach badań kontrolnych określa się m.in.:

• zawartość piasku,
• substancji nierozpuszczalnych w 15 proc. roztworze kwasu solnego,
• poziom wapnia i arsenu,
• wilgotność,
• pozostałości na sicie.

Gwarantuje to wysoką jakość i bezpieczeństwo stosowania kredy pastewnej w żywieniu zwierząt.

Ponadto produkcja i stosowanie kredy pastewnej podlega przepisom Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lutego 2008 r. w sprawie dopuszczalnych zawartości substancji niepożądanych w paszach (Dz. U. z 2007 r. Nr 20, poz. 119, Nr 191 poz. 1376, z 2009 r. Nr 28 poz. 179 i Nr 172 poz. 1339). Przepisy określają limity obecności szkodliwych składników w dodatkach paszowych, zapewniając bezpieczeństwo żywienia zwierząt.

Kreda pastewna – skład i właściwości

Kreda pastewna jest cennym źródłem węglanu wapnia (CaCO₃), którego średnia zawartość wynosi około 92,0-94,0 proc. Produkt dostępny jest w dwóch frakcjach granulacyjnych:

• 0,1-0,4 mm, która szybko uwalnia wapń i zapewnia jego łatwą przyswajalność
• 0,4-1,2 mm, działającej wolniej i stopniowo uzupełniającej niedobory pierwiastka w organizmie zwierząt.

Naturalne pochodzenie, wysoka biodostępność, brak dodatków chemicznych oraz korzystny wpływ na stabilizację pH treści żołądkowej i prawidłowe trawienie u przeżuwaczy czynią kredę pastewną wartościowym suplementem mineralnym.

Zastosowanie kredy pastewnej w żywieniu zwierząt

Kreda pastewna jest powszechnie stosowanym dodatkiem do pasz treściwych oraz mieszanek mineralnych, wykorzystywanym w żywieniu wszystkich grup zwierząt gospodarskich, w tym bydła, drobiu, trzody chlewnej, owiec i kóz. Regularne jej stosowanie wspiera rozwój i mineralizację kośćca oraz wzrost młodych zwierząt.

Kreda pastewna w żywieniu drobiu

Kreda pastewna dla niosek ma kluczowe znaczenie dla utrzymania wysokiej jakości jaj, wpływa na grubość, twardość oraz odporność skorupek na pękanie. Regularne jej stosowanie, zarówno jako składnika mieszanek paszowych, jak i samodzielnego dodatku mineralnego, wspiera stabilną nieśność, wzmacnia układ kostny oraz sprzyja prawidłowemu funkcjonowaniu mięśni i układu nerwowego. W okresach intensywnej nieśności, gdy zapotrzebowanie na wapń gwałtownie wzrasta, suplementacja kredą pastewną staje się niezbędnym elementem codziennej dawki żywieniowej.

Kreda pastewna w żywieniu bydła

Kreda pastewna stanowi cenne źródło wapnia, niezbędnego w codziennym żywieniu krów mlecznych, opasów i młodego bydła hodowlanego. Zawarty w kredzie pastewnej wapń odgrywa istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu całego organizmu. Wspomaga rozwój i mineralizację kości, wzmacnia strukturę racic, a także korzystnie wpływa na ogólną kondycję i wydolność zwierząt. Regularne stosowanie kredy pastewnej sprzyja utrzymaniu właściwego poziomu wapnia we krwi, co ma szczególne znaczenie w okresie laktacji. U krów mlecznych zapotrzebowanie na ten pierwiastek gwałtownie wzrasta w czasie okołoporodowym oraz w początkowej fazie laktacji. Niedobór wapnia może prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych, takich jak porażenie okołoporodowe i ketoza (Lutnicki i in., 2015).

Dodatkowo, niedobór wapnia stanowi jeden z czynników wpływających na występowanie takich chorób jak przemieszczenie trawieńca, wrzody trawieńca, zapalenie wymienia, zapalenie błony śluzowej macicy, zatrzymanie łożyska oraz spadek mleczności (Kurek i in., 2015).

Dawkowanie kredy pastewnej czyli ile wapnia potrzebują zwierzęta?

Odpowiednie dawkowanie kredy pastewnej jest niezbędne dla zapewnienia właściwego poziomu wapnia w diecie zwierząt i utrzymania ich zdrowia oraz wydajności. W praktyce żywieniowej przyjmuje się, że ilość kredy w paszy powinna wynosić dla drobiu 3-4 proc. mieszanki paszowej, dla trzody chlewnej 1-1,5 proc., dla bydła 40-100 g na sztukę dziennie, natomiast dla owiec i kóz 10-20 g dziennie.

Warto jednak pamiętać, że dawki te należy dostosować do wieku, masy ciała, kierunku użytkowania oraz fazy produkcyjnej zwierząt. Szczególną uwagę należy zwrócić na okresy laktacji, intensywnego wzrostu oraz nieśności, kiedy zapotrzebowanie na wapń u zwierząt jest szczególnie wysokie. Równie ważne jest dokładne wymieszanie kredy z paszą, aby zapewnić równomierne pobranie składnika mineralnego i uniknąć zarówno niedoborów, jak i nadmiernego jego spożycia.

Jak rozpoznać dobrej jakości kredę pastewną?

Wysokiej jakości wapno pastewne wyróżnia się przede wszystkim wysoką czystością chemiczną, jednorodną granulacją oraz naturalnym pochodzeniem.

Wysoka czystość chemiczna oznacza minimalną zawartość metali ciężkich i innych zanieczyszczeń. Natomiast jednorodna granulacja zapewnia równomierne wymieszanie kredy pastewnej z paszą, umożliwiając optymalne pobranie i przyswajanie wapnia. Równie istotne jest naturalne pochodzenie surowca oraz posiadanie certyfikatów jakości, które gwarantują bezpieczeństwo stosowania i wysoką biodostępność wapnia. Przykładem produktu spełniającego wszystkie wymagania jest Kreda Pastewna Viva Max z oferty Polcalc, wytwarzana z przerobu wapieni i margli jurajskich. Kreda Pastewna Viva Max charakteryzuje się wysoką zawartością wapnia, wynoszącą 37,6 proc. o bardzo dobrej biodostępności oraz wyjątkowo wysoką czystością chemiczną. Dzięki tym właściwościom Kreda Pastewna Viva Max wspomaga utrzymanie równowagi mineralnej i optymalną kondycję zwierząt we wszystkich etapach cyklu produkcyjnego.

Kreda pastewna a inne źródła wapnia – co wybrać?

Wysokiej jakości kreda pastewna jak np.  Kreda Pastewna Viva Max jest naturalnym źródłem wapnia, charakteryzującym się wysoką czystością chemiczną i zawartością wapnia na poziomie 37,6 proc. Może być z powodzeniem stosowana z solą pastewną i dodatkami mineralno-witaminowymi.

Fosforan wapnia, będący nieorganiczną solą kwasu fosforowego, oprócz wapnia dostarcza również znaczne ilości fosforu, którego nadmiar może prowadzić do zaburzeń metabolicznych i ograniczać przyswajalność wapnia. Z tego powodu powinien być stosowany w celu uzupełnienia niedoborów głównie fosforu. Z kolei węglan magnezu, będący solą magnezową kwasu węglowego, stanowi alternatywne źródło wapnia. Jednak jego stosowanie powinno ograniczać się głównie do uzupełniania niedoborów magnezu w diecie zwierząt.

Przechowywanie i bezpieczeństwo stosowania

Kredę pastewną należy przechowywać w suchym, dobrze wentylowanym miejscu, najlepiej pod zadaszeniem. Po otwarciu opakowania zaleca się jego szczelne zamknięcie lub przesypanie zawartości do pojemnika, by zabezpieczyć produkt przed wilgocią i zbrylaniem. Produkt jest całkowicie bezpieczny dla ludzi i zwierząt, a jego stosowanie nie wymaga zachowania okresu karencji.

Podsumowanie praktyczne – dlaczego warto stosować kredę pastewną?

Kreda pastewna jest naturalnym źródłem wapnia o wysokiej biodostępności, który odgrywa istotną rolę w utrzymaniu homeostazy organizmu, zdrowia oraz wydajności zwierząt. Suplementacja wapnia w tej formie zapobiega występowaniu chorób metabolicznych wynikających z jego niedoboru, co bezpośrednio przekłada się na wyższą rentowność produkcji. Aby zapewnić maksymalną skuteczność i bezpieczeństwo stosowania, warto sięgać po produkty o potwierdzonej jakości, takie jak Kreda Pastewna Viva Max od Polcalc.

FAQ

Bibliografia:

Kurek Ł., Lutnicki K., Kluciński W., Kleczkowski M., Brodzki P., Marczuk J.,  Gołyński M. (2015). Wpływ hipokalcemii na czynność narządów miąższowych u krów w szczycie laktacji. Medycyna Weterynaryjna, 71(05).

Lutnicki K., Kaczmarek B., Kurek L. (2015). Niedobory wybranych makroelementów u bydła mlecznego. Życie Weterynaryjne, 90(12).

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lutego 2008r. w sprawie dopuszczalnych zawartości substancji niepożądanych w paszach – Dz. U. z 2007r. Nr 20, poz. 119, Nr 191 poz. 1376, z 2009r. Nr 28 poz. 179 i Nr 172 poz. 1339.

Autor wpisu

Polcalc to uznana i solidna marka nawozów wapniowych. Od 2009 roku wspieramy rolników w osiąganiu lepszych plonów, oferując innowacyjne produkty i dzieląc się wiedzą opartą na doświadczeniu w terenie. Nasze rozwiązania łączą najwyższą skuteczność z nowoczesną technologią, tym samym pomagamy dbać o żyzność gleby i opłacalność upraw.

Dowiedz się więcej o autorze