Opublikowano: 2019-03-09 /
Data ostatniej aktualizacji: 2025-05-15
Regularna analiza gleby to podstawa racjonalnego nawożenia i efektywnej uprawy. Zaleca się, aby każdy rolnik wykonywał badanie gleby co najmniej raz na 3 lata. Niestety w praktyce wielu producentów rolnych pomija ten krok, często z braku wiedzy, gdzie i jak takie badania można zrealizować.Tymczasem dobrze przeprowadzone badanie gleby, to oszczędność na nawozach, lepsze plony i zdrowsza gleba.Przypominamy, jak ważna jest analiza gleby i jak prawidłowo ją wykonać.
Spis treści
Badanie gleby – kiedy pobierać próbki gleby do badania?
Pobieranie próbek gleby do badania można wykonywać po żniwach lub jesienią. Można to zrobić także wiosną, przed rozpoczęciem okresu wegetacyjnego i wysiewem nawozów. Bez względu na czas, w którym zechcemy zbadać glebę, zasada pobierania próbek jest taka sama.
Do pobierania próbek gleby najlepiej używać laski Egnera – narzędzia specjalnie zaprojektowanego do tego celu. W przypadku jej braku, zwykły szpadel również może posłużyć jako skuteczne narzędzie do poboru próbek, o ile zostanie użyty zgodnie z zaleceniami.
Instrukcja pobierania próbek glebowych krok po kroku opracowana na podstawie PN-R-04031:1997
Przed przystąpieniem do pobierania próbek gleby należy sporządzić szkic pól gospodarstwa przeznaczonych do badań.
Na polach, na których gleba będzie badana, należy zakreślić zasięg powierzchni uprawianych roślin np. okopowe, zboża, rzepak itp.
Próbka ogólna, uśredniona, powinna pochodzić z obszaru o jednolitych warunkach zarówno przyrodniczych, jak i agrotechnicznych. Warunki przyrodnicze to m.in. typ, rodzaj i gatunek gleby, ukształtowanie terenu. Natomiast warunki agrotechniczne to przedplon, sposób uprawy, nawożenie itp.
Powierzchnia użytku przypadająca na jedną próbkę ogólną, przy wyrównanej pod względem glebowym powierzchni i zbliżonym ukształtowaniem terenu, nie może przekroczyć obszaru 4ha.
Próbkę ogólną należy przygotować oddzielnie dla każdej uprawy.
Próbki ogólne należy oznaczyć kolejnymi numerami oraz zaznaczyć na precyzyjnym szkicu z podaniem powierzchni pola, którą reprezentują. Próbki z użytków zielonych powinny dodatkowo zawierać oznaczenie „X”.
Aby sporządzić próbkę ogólną należy pobrać do 20 próbek pierwotnych według schematu na poniższych grafikach.
Zaleca się prostopadły kierunek pobierania próbek gleby do zabiegów agrotechnicznych – uprawa, nawożenie
Próbka ogólna, uśredniona powinna ważyć około 0,5 kg.
Próbki pierwotne należy pobierać laską glebową z warstwy 0–20 cm, wykonując kolejno następujące kroki
Przydeptać glebę w miejscu pobrania próbki pierwotnej – dotyczy roli świeżo zaoranej.
Ustawić laskę glebową pionowo względem powierzchni gruntu.
Wcisnąć laskę do oporu, na wysokość poprzeczki ograniczającej.
Wykonać laską pełen obrót i wyjąć.
Zawartość wgłębnika (zasobnika) przenieść do pojemnika skrobaczki.
Po pobraniu wszystkich próbek pierwotnych dokładnie wymieszać glebę i napełnić kartonik lub woreczek próbkowy.
Przy samodzielnym pobieraniu dopuszczalne jest użycie innych narzędzi, o ile zapewniają one uzyskanie reprezentatywnej próbki gleby.
Gdzie nie należy pobierać próbek gleby do badania?
Próbek glebowych nie należy pobierać:
w pasie do 5 metrów od obrzeży pola,
w miejscach po stogach, kopcach lub pryzmach,
w rowach, bruzdach, kretowiskach i żwirowiskach,
w zagłębieniach i na stromych wzniesieniach. W przypadku potrzeby oceny takich obszarów, należy pobrać z nich oddzielne, dodatkowe próbki.
Kiedy pobierać próbki gleby?
Tak, jak było wspomniane we wstępie, najlepszy termin to wiosna i jesień, czyli okresy przed wysiewem nawozów. Wtedy badanie gleby jest najbardziej miarodajne i pozwala na trafne decyzje dotyczące nawożenia.
Unikaj pobierania próbek gleby tuż po zastosowaniu nawozów mineralnych i organicznych oraz w czasie nadmiernej suszy lub przy zbyt wilgotnej glebie.
Dokładne oznaczenie próbek gleby jest kluczowe. Oznaczenia na opakowaniach muszą być zgodne ze szkicem pola. Opisane próbki wraz ze szkicem gospodarstwa należy starannie zapakować i dostarczyć do najbliższej Stacji Chemiczno-Rolniczej (SCHR) – osobiście, pocztą lub przez pracownika terenowego SCHR.
Kto wykonuje badanie gleby? Gdzie zbadać glebę?
Analizę gleby wykonują Wojewódzkie Okręgowe Stacje Chemiczno-Rolnicze (SCHR), które obsługują rolników z całego województwa oraz – w niektórych przypadkach – także z gmin województw sąsiednich (zgodnie z dawnym podziałem administracyjnym).
Przy pobieraniu próbek gleby rolnikom pomagają pracownicy terenowi SCHR, którzy udzielają instrukcji, jak prawidłowo to zrobić. To właśnie im można również przekazać przygotowane próbki do analizy.
Możliwość osobistego przekazania próbkirównież ułatwia cały proces badania gleby i pozwala szybciej uzyskać wyniki.
Co można zbadać w glebie? Co oferują Stacje Chemiczno-Rolnicze
Wojewódzkie Stacje Chemiczno-Rolnicze (SCHR) oferują kompleksowe badania gleby, które obejmują:
oznaczenie poziomu makroelementów: fosforu (P), potasu (K) i magnezu (Mg),
analizę zawartości mikroelementów,
pomiar odczynu gleby (pH),
badania na obecność metali ciężkich,
analizę nawozów oraz płodów rolnych.
Dodatkowo, przy współpracy ze Stacją Chemiczno-Rolniczą można opracować:
plan nawozowy dopasowany do potrzeb gospodarstwa,
bilans składników pokarmowych,
mapy odczynu i zasobności gleby.
Co daje nam badanie gleby? Dlaczego warto regularnie analizować glebę?
Badanie gleby to jeden z najważniejszych, a jednocześnie często pomijanych elementów efektywnej uprawy. Choć obowiązek analizy gleby dotyczy wielu gospodarstw, zwłaszcza w strefach OSN (obszary szczególnie narażone na zanieczyszczenia azotanami), nadal wielu rolników nie korzysta z tej możliwości. A szkoda, bo badanie gleby to realne oszczędności i wyższe plony.
Regulacja odczynu gleby (pH), szczególnie w przypadku jej zakwaszenia
Zbyt kwaśna gleba to jeden z głównych powodów niskiej przyswajalności składników pokarmowych przez rośliny. Dzięki badaniu pH wiemy, kiedy należy zastosować wapnowanie i możemy skutecznie przywrócić optymalne warunki wzrostu.
Określenie zasobności gleby i prawidłowych potrzeb nawozowych
Badanie pozwala określić zawartość makro- i mikroelementów takich jak fosfor (P), potas (K), magnez (Mg), czy mikroelementy. Na tej podstawie można dopasować nawożenie do rzeczywistych potrzeb roślin.
Wybór odpowiedniego nawozu i dawki
Na rynku dostępne są setki nawozów jedno- i wieloskładnikowych. Znając skład gleby, możemy dobrać nawóz precyzyjnie – unikając zarówno niedoborów, jak i nadmiaru, który jest kosztowny i szkodliwy dla środowiska.
Oszczędność i poprawa opłacalności
Prawidłowe nawożenie na podstawie wyników analizy gleby, to niższe koszty produkcji i lepsze wykorzystanie nawozów. To z kolei przekłada się na lepszy wynik finansowy gospodarstwa.
Wyższa jakość i ilość plonów
Rośliny uprawiane w glebie o odpowiednich parametrach rozwijają się lepiej, budują silniejszy system korzeniowy i są mniej podatne na choroby. Efekt? Lepszy plon i wyższa jakość zbiorów.
Podstawa rolnictwa precyzyjnego
Jeśli planujesz lub już korzystasz z nowoczesnych rozwiązań, takich jak mapowanie pola, systemy zmiennego dawkowania czy bilans składników – analiza gleby to punkt wyjścia do skutecznego wdrażania technologii.
Monitoring żyzności i degradacji gleby
Regularne badanie gleby pozwala ocenić jej kondycję, śledzić zmiany w czasie i reagować na pierwsze oznaki degradacji.
Spełnienie wymogów prawnych
W wielu przypadkach, zwłaszcza w obszarach OSN, sporządzenie planu nawozowego na podstawie analizy gleby to obowiązek wynikający z przepisów prawa.
Polcalc to uznana i solidna marka nawozów wapniowych. Od 2009 roku wspieramy rolników w osiąganiu lepszych plonów, oferując innowacyjne produkty i dzieląc się wiedzą opartą na doświadczeniu w terenie. Nasze rozwiązania łączą najwyższą skuteczność z nowoczesną technologią, tym samym pomagamy dbać o żyzność gleby i opłacalność upraw.
